Matsþættir í starfsmati

Starfsmat, matsþættir og skilgreining á þeim

Starfsmat er leið til þess að meta störf. Í raun er það svo að sífellt er verið að meta störf á einhverjum grunni. Álag vegna stjórnunar er metið, það er metin þörf á óþrifaálagi, og svo framvegis.

Sjaldnast er þó um heildarmat á stöfum að ræða og þar kemur formlegt starfmat til sögu því starfsmat er einfaldlega tæki til að bera lík og ólík störf saman með kerfisbundum hætti. Með kerfisbundu starfsmati er innra samhengi starfa í fyrirtæki/stofnun skoðað og yfirfarið og þannig fæst ítarleg útlistun á:

Þeim kröfum um þekkingu og færni, sem gerðar eru til starfsmanna.
Kröfum um ábyrgð og undir hve miklu álagi starfsmenn starfa.
Vinnuaðstæðum starfsmanna.

Hafa verður í huga að starfsmat beinist ætíð að starfinu sjálfu óháð þeim starfsmanni sem gegnir því á hverjum tíma.
Mat á störfum samkvæmt starfmati myndar því grunn að málefnalegum launaákvörðunum.

Starfsmatið SAMSTARF byggir á þeim reglum sem ILO setur um gerð starfsmatskerfa og metur umfang starfs eftir fjórum yfirþáttum þ.e. Þekking og færni, álag og kröfur, ábyrgð og starfsskilyrði. Yfirþættir matsins greinast svo í 13 undirþætti sem áfram eru greindir niður í smærri einingar. Hér að neðan verður gerð ítarleg grein fyrir matsþáttum starfsmatsins.

Þekking og færni 38,4%

Þekking 16,3%

Þessi þáttur metur þá þekkingu sem starfið krefst og nær yfir alla tæknilega og sérfræðilega þekkingu, þekkingu á verkferlum og stjórnunarháttum. Hann tekur mið af breidd fjölbreytni og spönn þekkingar og dýpt og umfangi þess skilnings sem krafist er í starfinu.

Kunnátta í lestri og reikningi (íslenska , starfsetning)
Sérfræði og tæknileg þekking, kenningarleg þekking og þekking á verkferlum
Hvernig þekkingar er aflað (menntun, kennsla á vinnustað, reynsla)
Tekið er til þekkingar á sérsviðum eins og þekking á lögum reglugerðum vinnuháttum og öðru er tengist viðkomandi málasviði.
Annað, Þekking eins og fyrsta hjálp er aðeins tekin með ef kröfur eru um þessa þekkingu í starfi.

Hugræn færni 7,8%

Þessi þáttur tekur til færni á sviði greiningar, lausnar vandamála og dómgreindar. Einnig til nýsköpunar og þróunar hvors sem það er tengt hönnun, þjónustu við fólk eða þróunar á stefnu og starfsháttum og færni á sviði áætlanagerða og stefnumótunar.

Áætlanagerð
Greining á gögnum, vandamálum, úrvinnsla upplýsinga.
Nýsköpun og þróun

Samskipta og tjáskiptafærni 7,8%

Þessi þáttur tekur til færni í að koma fram, tungumála og ritfærni, táknmáls og fl.

Hann tekur til kennslu, þjálfunar, upplýsingaöflunar, viðtalstækni, leikni í að fá aðra til samstarfs, hópvinnu, ráðgjöf, hvatningar, samningatækni, rágjafar, að skynja og mæta þörfum annarra.

Hæfni í skriflegum og munnlegum samskiptum
Umsjón, kennsla og hvatning til starfsmanna, skjólstæðinga (skjólstæðingar eru þeir sem njóta þjónustunnar, börn , gamalmenni, sjúklingar)
Tungumálakunnátta önnur en íslenska
Táknmál

Líkamleg færni 6,5%

Líkamleg færni tekur til erfiðisvinnu, vinnu þar sem krafist er fingrafimi, samhæfingar augna og handar og skynjunar.

Notkun handverkfæra og tækja
Akstur
Ritvinnsla, hraði
Nákvæmni

Álag / kröfur 25,4%

Frumkvæði og sjálfstæði 10,4%

Hér er liðið á það hve mikið rými starfið veitir til frumkvæðis, töku sjálfstæðra ákvarðana og skipulagningar á eigin vinnu.

Tillöguréttur
Sameiginleg ákvarðanataka
Meðhöndlun óvæntra og óvenjulegra mála
Skipulagning starfsálags
Framkvæmd og stjórnun á málum

Líkamlegar kröfur 5%

Þessi þáttur nær yfir allt líkamlegt átak. Líkamlegar kröfur ná ytri vinnu í óeðlilegum líkamsstellingum s.s. teygja sig beygja, sitjandi, standandi og / eða í vinnu við hamlandi aðstæður t.d. í þrengslum.

· Hve oft og hve lengi gerir líkamlegt álag.

· Hve mikið er álagið, þyngd

Hugrænar kröfur 5%

· Þessi þáttur nær yfir einbeitingu, athygli og að vera á verði. Hann nær einnig yfir vinnutengt álag sem skapast vegna mótsagnakenndra krafna í vinnu, truflunum, margbreytilegum og ólíkum verkefnum og uppákomum.

· Athygli

· Einbeiting, tímamæling

· Vinnuáreyti (ekki vinnuálag heldur truflanir og ytra áreyti)

Tilfinningalegt álag 5%

Tilfinningalegt álag verður til í samskiptum við eða með fólk. T.d. þá sem eru reiðir, krefjandi, í uppnámi, sjúkir eða vanheilir. Í aðstæðum sem eru streituvaldandi.

· Vegna skjólstæðinga

· Álag vegna hótana og reiði viðskiptamanna

· Tíðni tilfinningalegs álags

Ábyrgð 31,2%

Ábyrgð á fólki 7,8%

Hér er tekið til þeirrar ábyrgðar á fólki sem felur í sér ábyrgð á líkamlegri, andlegri, fjárhagslegri og félagslegri velferð fólks annarra en starfsfélaga.

· Hverjir eru háðir vinnu þinni

· Hve mikil áhrif starfið hefur á hag skjólstæðinga

· Innleiðing og eftirfylgni með lögum og reglum

· Ráðgjöf og aðstoð og framþróun málaflokka sem hafa með hag fólks að gera

Ábyrgð á verkstjórn, leiðsögn, samræmingu á vinnu annarra 7,8%

Hér er litið á beina ábyrgð á þjálfun starfsfólks, eftirlit með stm, ábyrgð á starfsmannamálum, agamálum hvatningu og þróun á starfsmannastefnu

· Skipulagning og stjórnun starfsmanna

· Á hvaða sviðum (félagsþjónustu, borgarbókasafni)

Ábyrgð á fjármunum 7,8%

Hér er skoðuð bein ábyrgð á fjármunum. Þar með talið reyðufé, ávísanir og kort. Meðferð reikninga, fjárhagsramma, og tekna. Viðskiptaáætlanir og langtímaáætlanir.

· Eðli og umfang fjárhagsábyrgðar

· Reikningsskil, hve mikið sá sem í starfinu er er persónulega ábyrgur

· Meðferð fjármagns

· Fjárhagsáætlanir

· Öflun tekna

Ábyrgð á búnaði, tækjum og mannvirkjum 7,8%

Þessi þáttur tekur til ábyrgðar á búnaði, tækjum og mannvirkjum þar með talið handstýrðum og sjálfvirkum hugbúnaði, Ábyrgð á gögnum, skjölum og skrám. og eðli ábyrgðar er skoðuð.

· Ábyrgð á upplýsingum, búnaði

· Verðmæti búnaðar

· Ábyrgð á öryggi, meðferð búnaðar

Umhverfi 5%

Vinnuaðstæður 5%

Þessi þáttur mælir í hve miklu mæli stm verður fyrir óþægindum vegna vinnuaðstæðna. Ryk, hávaði, hiti og kuldi, titringur, lykt návígi við sýkla og þ.h.

og áhættu á líkamstjóni af þessum þáttum.

· Ytri vinnuaðstæður

· Hve oft og hve lengi óþægilegar

· Áhætta