Grein um starfsmatið

Samstarf-
starfsmatskerfi

Grein birtist í Fréttabréfi St.Rv í september 2002      
Ákveðið var að fjalla um starfsmat í Fréttabréfinu til þess að upplýsa félagsmenn um gang mála í þeim efnum. Hitti ritstjóri vinnuhópinn sem vinnur að þýðingu og staðfærslu matsins.

                                                                               

 

Vinnuhópinn skipa þau Guðrún Halldóra Sveinsdóttir, Hólm-steinn Jónasson og Sólveig Jón-asdóttir úr kjaraþróunardeild , ásamt Berglindi Evu Ólafsdóttur frá Sambandi íslenskra sveitar-félaga 

 

 

 

 

 

Upphaf og aðdragandi 

Starfskjaranefnd Reykjavíkurborgar og Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar ákvað vorið 1998 að endurskoða launakerfi félagsins í samræmi við ákvæði þágildandi kjarasamnings og taka upp starfsmat til að meta störf til launa, sem hafði lengi verið til umræðu sem eitt af markmiðum beggja samningsaðila. Gerð var metnaðarfull tilraun til að búa til séríslenska lausn (HERA) á stuttum tíma, en sérfræðihópur samningsaðila sem hafði það hlutverk að ganga úr skugga um gæði kerfisins réð frá því að kerfið yrði notað. Var þá brugðið á það ráð að taka upp afar einfalda útgáfu af matskerfi til að uppfylla gildandi kjarasamning St.Rv. og borgarinnar. Með kerfinu var unnt að meta störf til stiga og framkvæma ákveðnar launahækkanir til samræmis við matið og umsamda launapotta. Í kjara-samn-ingaviðræðum 2000/2001 urðu svo samningsaðilar sammála um að halda ótrauðir áfram að settu marki. Ljóst var að fleiri stéttarfélög sem kjarasamning gera við Reykjavíkurborg, höfðu áhuga á að innleiða starfsmat fyrir sitt fólk og fyrir lá, að núverandi matskerfi St.Rv. væri of veigalítið til að standast almennar kröfur sem gerðar eru til slíkra kerfa. Því var hafist handa við að skoða og meta starfs-matskerfi sem notuð eru af sveitarfélögum í nágrannalöndunum og var Guðrún Halldóra Sveinsdóttir, frá Kjaraþróunardeild Ráðhússins fengin til verksins í lok ársins 2000. Eftir ýtarlega leit og samanburð hennar og annars fagfólks, s.s. Margrétar Erlendsdóttur, Hildar Jónsdóttur Jafnréttisráðgjafa borgarinnar og í sam-vinnu við Launanefnd sveitarfélaganna, sem hefur 15 ára reynslu af notkun starfsmats, varð niðurstaðan sú að breska starfsmatið Single Status job Evaluation virtist ákjósanlegast af þeim starfsmatskerfum sem skoðuð voru. Kerfið hefur fengið heitið SAMSTARF og metur það með samræmdum hætti þær kröfur sem gerðar eru til starfs eftir þrettán mismunandi þáttum; s.s. þekkingu og færni, álagi, ábyrgð, umhverfi o.s.frv. Hægt verður að meta á sama grunni fjölbreyttan hóp starfa úr ýmsum starfsstéttum, þar sem ólík krafa er gerð um menntun, ábyrgð og álag. SAMSTARF er hannað til að ná til allra starfa sem unnin eru hjá sveitar-félögum að undanskildum æðstu stjórnendum og þeim sem starfa í tímamældri ákvæðisvinnu, enda eru laun þess hóps ákvörðuð með öðrum hætti. 

Afturvirkt 

Í núgildandi kjarasamningum St.Rv. og Reykjavíkurborgar segir að starfsmatið taki gildi 1. desember 2002. Þetta þýðir að þrátt fyrir að niðurstöður liggi ekki fyrir fyrr en síðar þá munu allar breytingar verða afturvirkar, þannig að þau laun sem taka eiga breytingum verða leiðrétt í samræmi við niðurstöður frá og með 1. desember 2002. Tekið skal fram, að fyrirfram er ekki hægt að sjá hversu stór hópur starfs-manna kunni að hækka í launum. Starfsmat sem slíkt er ekki hugsað sem tæki til launahækkana, heldur er það fyrst og fremst aðferð til þess að leggja eins hlutlaust mat og kostur er á innihald ólíkra starfa. Reynt er meta hvað einkennir hin ýmsu störf og þeim síðan raðað upp til launa í framhaldi af þeirri athugun. Í þessu sambandi skal ítrekað, að í kjarasamningnum er tekið fram, að enginn lækkar í launum við innleiðingu á starfsmatinu. 

Engir Jónar eða séra Jónar 

Uppbygging starfsmatsins er eftir viðurkenndum reglum byggðum á grunni frá Alþjóða vinnumálastofnuninni ILO. Við hönnun þess var sérstaklega gætt að því að starfsmatið yrði kynhlutlaust. Til þess að niðurstaðan verði sem sanngjörnust er m.a. eftirfarandi lykilatriðum fylgt: 

• Allar reglur um starfsmatið eru skýrar, einfaldar og aðgengilegar. 
• Meðferð gagna er samræmd og starfsmatið vinnur eins gagnvart öllum. Spurningar eru lokaðar og ferlið við mat er hið sama í öllum tilvikum þannig að ekki verður misræmi gagnvart starfsfólki í meðferð matsins. M.ö.o. það verða engir Jónar og Séra Jónar. 
• Starfsmatsnefnd skipuð fulltrúum Reykjavíkurborgar, Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar, Eflingarstéttarfélags og Tæknifræðingafélags Íslands fer yfir niðurstöður starfsmatsins og samþykkir þær. 
• Starfsmatsnefndin tekur einnig tillit til athugasemda og gerir ef þörf er á nauðsynlegar aðlaganir svo niðurstaða úr starfsmatinu verði sem réttlátust. Allar slíkar breytingar þurfa að vera vel rökstuddar. 

Forprófanir handan við hornið 

Vinnuhópur sem samanstendur af þeim Guðrúnu Halldóru Sveinsdóttur, verkefnisstjóra, Hólmsteini Jónassyni og Sólveigu Jónasdóttur úr kjara-þróunardeild , ásamt Berglindi Evu Ólafsdóttur frá Sambandi íslenskra sveitar-félaga, er langt kominn með forvinnu við þýðingar og aðlögun á starfsmatskerfinu þannig að óðum styttist í forprófanir á því. Verkefnisstjórn hefur verið starfandi samhliða vinnuhópnum frá því skömmu eftir síðustu samninga og hefur hún tekið á ýmsum vafamálum sem upp hafa komið. Í verkefnisstjórn hafa setið, Frá Rvk. borg: Birgir Björn Sigurjónsson, Hildur Jónsdóttir, Ragnhildur Bjarnadóttir og Snorri Jóelsson. F.h. stéttarfélaganna: Garðar Hilmarsson (BSRB), Rannveig Sigurðar-dóttir (ASÍ), Þorbjörn Guðmundsson (Samiðn) og Þrúður Haraldsdóttir (BHM). Ljóst er að öll vinna við starfsmatskerfið, hugbúnaðinn utan um það og annað tengt efni eins og handbók og kynningarefni er mun umfangsmeiri er áætlað hafði verið og því hefur þessi vinna tekið lengri tíma en vonir stóðu til í upphafi. Allir eru sammála um að vanda vel til verksins og fara ekki af stað fyrr en gengið hefur verið frá öllum lausum endum. Stefnt verður að því að hefja forprófanir á starfsmatinu í september og áætlað er að prófanirnar muni taka um það bil 2 mánuði. Það ræðst síðan af því hvernig forprófanirnar ganga og hversu mikið þarf að endurskoða texta eða stilla kerfið eftir prófunina, hvenær endanlegar niðurstöður liggja fyrir. 

Fræðsla og kynning 

Lögð verður áhersla á að kynna starfsmatið vel fyrir öllum hlutaðeigandi aðilum. Kynning til stéttarfélaganna og trúnaðarmanna þeirra er þegar hafin og mun halda áfram þar til starfsmatið hefur verið tekið upp. Stefnt er m.a. að því að halda stór-an kynningarfund fyrir þessa aðila í lok ágúst eða byrjun september. Starfs-mannastjórar og yfirmenn stofnana Reykjavíkurborgar munu fá sérstaka kynningu þegar líður á haustið. Fyrst verður starfsmatið kynnt á þeim stofnunum og fyrirtækjum sem taka þátt í forprófuninni og stefnt er að því að halda fund á hverri stofnun fyrir sig þegar nær dregur forprófunum. Kynning til starfsmanna mun verða þannig háttað að öllum starfsmönnum sem taka þátt í forprófuninni verður boðið á kynningarfund. Þeir fá bækling með kynningu á starfsmatinu þar sem farið er yfir hvernig matið fer fram og um hvað verður spurt o.s.frv., þannig að starfsmenn geta undirbúið sig fyrir matið. Að lokum er að finna almenna kynningu á starfsmatinu á vefsíðu kjaraþróunardeildar, auk þess sem unnið er að útgáfu á kynningar- og fræðsluefni um starfsmatið.